dinsdag 4 november 2008

De 11 eigenschappen van kleur

Behalve een theorie van vorm (zie 15 eigenschappen) heeft Alexander ook een theorie van kleur. De theorie draait om het begrip "inner light" waarmee Alexander bedoelt dat een combinatie van kleuren lijkt op te lichten, of licht uit lijkt te stralen. De theorie heb ik hier heel kort door de bocht weergegeven. Alexander heeft vele tientallen pagina's en heel veel foto's nodig om het uit te leggen. Dus als je denkt: "Ik snap het niet" of "Ik zie het niet", dan ligt het waarschijnlijk aan mijn weergave. Lees het dan na in The Nature of Order deel 4.

In objecten die "inner light" hebben herkent Alexander de volgende 11 eigenschappen:

  1. Hierarchy of colors
  2. Colors create light together
  3. Contrast of dark and light
  4. Mutual embedding
  5. Boundaries and hairlines
  6. Sequence of linked color pairs
  7. Families of color
  8. Color variation
  9. Intensity and clarity of individual color
  10. Subdued brillance
  11. Color depends on geometry

Hierarchy of colors
Een compositie bevat een aantal kleuren, waarbij het beslagen oppervlak als volgt verdeeld is over de kleuren:

  • een hoofdkleur beslaat 70-80 % van het oppervlak
  • een tweede kleur beslaat circa 20-25%
  • accentkleuren beslaan enkele procenten.

Henry Matisse: The Dessert: Harmony In Red

In dit schilderij van Matisse is de hoofdkleur rood prominent aanwezig, gevolgd door donkergroen. Geel, bruin, blauw en zwart zijn in kleine hoeveelheden aanwezig.


Vincent van Gogh: Sterrennacht boven de Rhone

In de Van Gogh is de hoofdkleur donkerblauw met een grote vlek lichtblauw. Het geel van lampen en sterren is in kleine hoeveelheden aanwezig.

Colors create light together
Alexander is hier niet zo duidelijk over (of ik begrijp het niet) maar de essentie hiervan is dat "light" niet gemaakt wordt door een enkele kleur maar door twee of meer kleuren die aan elkaar genzen en "tegen elkaar praten". Soms is dat omdat het complementaire kleuren zijn (rood en groen, geel en paars, blauw en oranje), maar dat is niet echt nodig.


Vincent van Gogh: Het nachtcafé

In het schilderij Het nachtcafé gebruik Vincent van Gogh de complementaire kleuren rood en groen.

Contrast of dark and light
Een eigenschap van de kleurcompositie is dat bij verwijdering van de kleur, de afbeelding in grijstint nog steeds een goede compositie oplevert. Dit betekent dat de helderheid van de kleur zo gekozen is dat een goede compositie ontstaat (naast de kleurtoon).


Vincent van Gogh: Het nachtcafé in grijstoon

In grijstoon is het schilderij van Van Gogh ook een goede compositie.

Mutual embedding
Een kleurvlak bevat kleine oppervlakten van een kleur die ook elders als groter vlak voorkomt in de compositie.

Pierre Bonnard: Dining room on the garden

In het schilderij van Bonnard komt het blauw van de lucht weer terug op de tafel. Het geel-oranje van de wanden komt terug in de boom buiten en in het fruit op de tafel.

Boundaries and hairlines
Grensvlakken en lijnen tussen twee kleuren versterken het kleureffect van aangrenzende kleurvlakken. De kleur van de haarlijn verbindt en scheidt de twee kleurvlakken. De helderheid van de kleuren verhoudt zich volgens dit schema:

A

B

C

Kleur 1

Haarlijn

Kleur 2

Donker

Middel

Licht

Donker

Licht

Middel

Licht

Donker

Middel


Vincent van Gogh: Irissen

Van Gogh gebruikt een bijna zwarte haarlijn (donker) om de blauwe kleur van de irissen (middel) te scheiden van het groen van de bladeren (licht).


Vincent van Gogh: Irissen in grijstoon
In de grijstoonversie van het schilderij zijn de drie helderheden beter te zien.

Sequence of linked color pairs
Er is in de compositie een sequentie van kleurparen die elkaar onderling versterken. Twee aangrenzende kleuren vormen een kleurpaar. De sequentie is de lijn die het oog volgt bij het bekijken van de compositie.
Henri Matisse: Nasturtiums and the danse
De sequentie begint bij Matisse bij het geel/oranje van de bloemen (Nasturtium, een eetbare bloem). Het oranje werkt tegen het blauw en paars. Het groen van de bladeren werkt tegen het rood van de vaas (complementaire kleuren). Het rood weer tegen het paars/blauw van de wanden. Het blauw/paars tenslotte tegen het oranje van de dansers.

Families of color
De kleuren waaruit de compositie is opgebouwd vormen een familie van kleuren, ze lijken op elkaar. De eenvoudigste manier om dit te doen is door een klein beetje van de ene kleur in de andere kleur te mengen en andersom.


Bonnard: Nature morte aux fruits
In dit schilderij van Bonnard lijken alle kleuren uit dezelfde familie te komen.

Color variation
Een kleurvlak is opgebouwd uit vele kleinere vlakken van bij elkaar liggende kleuren die samen de impressie van de kleur geven. Dit maakt de kleur levendig.


Natuurlijke kleurvariaties in maïs
Geen twee graankorrels van deze rode maïs hebben dezelfde kleur.
Intensity and clarity of individual color
De kleuren die de composite vormen zijn op zichzelf mooie kleuren. Dit is paradoxaal omdat een goede compositie in het algemeen (volgens de rest van deze eigenschappen) gevormd wordt door de combinatie van kleuren.

Paul Gauguin: Anna the Javanese
Misschien is het niet zo goed zichtbaar in deze foto, maar het blauw van de stoel is zeer intens en in zichzelf een schitterende kleur.

Subdued brillance
De kleuren geven "licht" terwijl ze zelf gedemp zijn. Het zijn geen felle kleuren, ze zijn verdund met wit of grijs. Of: de kleuren zijn wel fel, maar door de interactie met elkaar lijken ze gedempt.


Piero della Francesca: Koning Salomo ontvangt de koningin van Scheba
Bovenstaand is een voorbeeld van gedempte kleuren die samen licht geven.

Color depends on geometry
De kleuren werken pas als de geometrische vorm die de kleurvlakken hebben een "field of centers" karakter heeft. Een "field of centers" is opgebouwd volgens Alexanders 15 eigenschappen van vorm.


Vincent van Gogh: De zaaier

Het schilderij van de zaaier is een compositie met veel van de 15 eigenschappen (Levels of Scale, Strong Centers, Boundaries, Good Shape, Contrast, Gradients, Roughness, Simplicity and Inner Calm, Not-Seperateness). De geometrische compositie wordt versterkt door de kleur.

Labels: ,

zondag 19 oktober 2008

De rozenborder langs het gazon

Tussen de vijver en het gazon had ik een strook open gelaten om later te beplanten. Ondertussen heb ik er rode rozen in geplant. Het type roos is Mariandel en ze geuren licht. De rozen heb ik gekocht bij rozenkwekerij De Wilde. De kleur is rood om te passen bij het rood-witte kleurschema van de tuin.


De rozenborder langs het gazon


Roos Mariandel

De rozenborder geeft invulling aan het principe van Boundaries (zie 15 eigenschappen).

Labels: ,

zondag 21 september 2008

Het ontwerp van de pergola

In het artikel over het ontwerp van het entreegebied had ik een pergola gedacht tussen het huis en de fietsenschuur. De pergola ga ik nu nader ontwerpen.


Het voorlopige ontwerp van de pergola

De pergola wordt met ijzeren ankerplaten bevestigd aan de twee muren.

Bij het ontwerp moet ik rekening houden met twee regenpijpen die over de muren lopen.



De vloer van de ruimte waar de pergola komt



De wand van de entree waar de pergola aan bevestigd moet worden


De wand van de schuur waar de pergola aan bevestigd moet worden

Ik wil de pergola zo hoog mogelijk hangen, met onder de daktrim, zodat hij gelijk loopt met het witte bord van de carport.

Een pergola is eigenlijk niets anders dan een open dakconstructie, gemaakt van balken, waar planten overheen groeien. Ik maak dus een grid van balken en hang dat op tussen de twee muren.

Voor het ontwerp gebruik ik de 15 eigenschappen van objecten die leven:

Levels of Scale
Ik maak de pergola van grote balken (14 x 4,5 cm, dezelfde maat als die waarvan de carport is gemaakt) en een maat kleinere latten, zodat er drie schaalniveaus ontstaan: De pergola als geheel, het frame van grote balken en de frames van kleine balken.


Levels of scale

Strong Centers
Door de balken in hetzelfde vlak te kruisen (dus niet op elkaar leggen maar in elkaar laten vallen) ontstaan op de kruispunten en in de ontstane ruimten tussen de balken sterke centra.


Strong centers

Boundaries
Ik verdeel de balken zo dat er een rand ontstaat.

Boundaries

Alternating Repetition
Niet gebruikt

Positive Space
Tussen de balken ontstaan rechthoekige ruimte met een duidelijke vorm. Onder de pergola ontstaat een rechthoekige ruimte van 2,2 x 2,5 x 2 m. Dit is positive space.

Good Shape
Alle ruimten die geschapen worden door de pergola zijn rechthoeken en vierkanten en omdat dit eenvoudige geometrische figuren zijn, hebben ze good shape.

Local Symmetries
De twee grids van balken in elkaar bevatten zeer veel lokale symmetrieën. Alle randstroken hebben loake symmetrie. De vierkanten op de hoeken hebben twee symmetrieassen.

Local symmetries

Deep Interlock and Ambiguity
Ik ga de balkverbindingen zo uitvoeren dat de balken in elkaar grijpen met vingers. Aan de uiteinden is dit zichtbaar. Hierdoor ontstaat een gevoel van verbondenheid. Het mooiste zou zijn om de balken de muur in te laten lopen, maar dat is me te veel breekwerk.

Contrast
Ik schilder de balken roomwit zodat er een sterk contrast onstaat met de lucht.

Gradients
Er is weinig sprake van gradienten, behalve in de zin van grote balken - kleine balken.

Roughness
Het frame heeft zelf weinig roughness omdat ik geschaafd hout gebruik en omdat ik het schilder zodat de houtstructuur verborgen wordt. Maar omdat ik de pergola laat begroeien met planten, zorgen de planten voor de roughness.

Echo's
De pergola vormt een echo met de carport. De carport met de lichtkoepel heeft ongeveer dezelfde vorm: Een brede rand met een venster op de lucht. De kleine balken in de grote balken zijn een echo met de latwerken voor de ramen.

The Void
In het midden van de pergola laat is er een open ruimte die rust geeft in het ontwerp.

Simplicity and Inner Calm
Het concept is eenvoudig en ik denk dat de uitvoering ook die kwaliteit heeft.

Not-Seperateness
De pergola heeft dezelfde kleur als de rest van het houtwerk en is verbonden van twee bouwwerken, het vormt een voortzetting van het dak van de de schuur, hierdoor is de pergola verbonden met het huis. De pergola maakt ook het huis meer "heel" door huis en schuur te verbinden tot een geheel.

Nu is het ontwerp klaar en kunnen we een mockup gaan maken.

Labels: , , ,

vrijdag 8 februari 2008

Het verschil tussen genereren en fabriceren

Alle dingen in de natuur zijn gegenereerd. Dat wil zeggen dat het proces waardoor ze ontstaan vast ligt, maar de uitkomst niet. De uitkomst wordt beïnvloed door allerlei subtiele omgevingseigenschappen. Daarom is het resultaat nooit exact, maar wel herkenbaar, als lid van een familie.

In levende voorwerpen wordt het creatieproces aangestuurd door het DNA. In "anorganische processen" zijn de scheppende processen natuurprocessen zoals getijden, wind, erosie, zwaartekracht, zonnestraling, etc. Hier liggen universele natuurwetten aan ten grondslag. Hierdoor zijn de processen altijd in wezen hetzelfde.

De maïskorrels in een maïskolf hebben niet allemaal precies dezelfde vorm. De uiteindelijke vorm komt voorst uit het proces waarbij de korrels groeien, opzwellen en tegen elkaar drukken. Elke korrel wordt daarbij op eigen manier vervormd. Er ontstaat een familie van korrelvormen die vormeigenschappen gemeen hebben.


Maïskorrels zijn gegenereerd

De voorwerpen die wij mensen maken zijn, vooral sinds de industriële revolutie, gefabriceerd. Dit betekent dat het eindresultaat vastgelegd is (in een technische tekening) en dat het aan een fabrikant over gelaten wordt om het product te maken. Het proces is dus in principe vrij.

De cilinders in een cilinderlager hebben ongeveer de vorm van een maïskorrel, maar ze zijn volgens een wezenlijk ander proces gemaakt. Doordat ze in serie geproduceerd worden met behulp van machines krijgen ze exact dezelfde vorm. In het geval van een wentellager is dat functioneel. Wanneer de cilinders niet gelijk zijn, dan werkt het lager niet.


Een wentellager is gefabriceerd

Echter, dezelfde technieken worden gebruikt voor zaken waar helemaal geen (esthetische) meerwaarde heeft dat de producten exact hetzelfde zijn. Dat komt voort uit het feit dat industriële processen vaak goedkoper zijn dan meer handmatige processen.

Vroeger was een steen handgevormd uit natuursteen of klei, waarbij verschillen ontstaan door de handelingen van de maker. Stel dit tegenover een moderne baksteen die uit een industriële strengpers komt. Dit soort stenen zijn vrijwel exact gelijk.


Steenwerk met industriële steen


Steenwerk met handgehouwen natuursteen

De tweede muur heeft duidelijk veel meer "leven" in zich dan de eerste.

Je ziet dan het vreemde fenomeen dat stenen, bijvoorbeeld voor in de tuin, "getrommeld" worden. Dit betekent dat exact gemaakte (beton)stenen in een draaiende trommel gegooid worden en daar door het stoten aan elkaar "oud" gemaakt worden. Zo zijn ze dan "mooier".


Getrommelde betonstenen

Let wel dat trommelen weer een creatiemethode is waarbij het proces bepaald is en het eindresultaat niet. Elke steen heeft een individueel traject doorgemaakt en is daardoor anders beschadigd.

Stel je voor dat je voor elke steen een technische tekening zou maken voor het beschadigingspatroon en dat je die stenen dan met een beitel volgens tekening zou bewerken (= fabriceren).

In het algemeen kun je stellen dat generatieprocessen voorwerpen opleveren die meer "heel" zijn, meer "leven" in zich hebben, dan fabricageprocessen. Een fabricageproces zal meestal een steriel object opleveren.

De kunst is dus om generatieprocessen te ontwikkelen die in onze tijd betaalbaar zijn.

Labels: , ,

Structure Preserving Transformations

Het universele proces van het ontwerpen van objecten gaat volgens Alexander als volgt:

  1. Ga uit van wat er is, zie de “heelheid” van de situatie
  2. Zoek de plek met het minste “leven”
  3. Pak één gebied tegelijk aan
  4. Zie de latente centers
  5. Versterk wat er (latent) is
  6. Gebruik de 15 transformaties (breng (enkele van) de 15 eigenschappen aan)
  7. Let op detail en geheel tegelijk
  8. Test of het “leven” van het geheel toegenomen is
  9. Test of de aanvulling de meest eenvoudige is die het doel bereikt (Simplicity & Inner Calm)
  10. Herhaal dit proces een aantal keer

Het bijzondere is dat Alexander claimt dat dit proces universeel is. Je kunt er dus een stad, een huis, een tafel of een fineerpatroon mee ontwerpen. Voorzover ik deze methode tot nu toe heb gebruikt, ben ik het met hem eens.

Labels: ,

woensdag 6 februari 2008

Lezing over patronen op 10 maart in Dissel 40

Op 10 maart a.s. om 19.30 uur hou ik als proef een lezing, bezichtiging/demonstratie en discussie over de “Pattern Language” en overige ontwerptheorieën van Christopher Alexander. Ik heb een er een mooie Powerpoint presentatie voor gemaakt, met veel plaatjes.


De voorpagina van mijn Powerpoint

Aan de orde komen niet alleen de patronen maar ook:
  • de "mirror of the self" test waarmee je objectief de relatieve "wholeness" van objecten kunt bepalen
  • de 15 eigenschappen van dingen die "live" in zich hebben
  • Het verschil tussen genereren en fabriceren van objecten
  • Structure Preserving Transformations als methode om te ontwerpen
Het geheel natuurlijk toegelicht aan de hand van voorbeelden uit mijn huis. We hebben al even geoefend door (een deel van) de lezing voor de buren te geven en dat ging prima.

We hebben berekend dat er plaats is voor zo'n 15 mensen als we er wat klapstoeltjes bij zetten. Dat houden we even aan voor het experiment, maar misschien passen er nog wel wat meer in.

Behalve dat het leuk is om deze ideeën via een lezing uit te dragen, is het ook een voorzichtig experiment met een (semi) commerciële activiteit, want ik vraag een toegangsbedrag van EUR 5,-.

Nu nog flink wat reclame maken en eens kijken wat er gebeurt.

Download de flyer hier (en verspreid hem!)



Als je wilt komen, graag aanmelden op dissel40@angenent.biz.

Labels: , ,

zaterdag 2 februari 2008

Het ontwerp van het fineer van het blad van de hovertafel

Het blad van de hovertafel is nu nog van blank MDF, het moet nog gefineerd worden.

Het blad wil ik fineren met bamboefineer. Dit is te krijgen bij Moso (http://www.moso.nl/). Ik heb een setje monsters bij hen aangevraagd en toegezonden gekregen. De keuze voor bamboefineer komt voor uit het kleurschema: horizontale vlakken zijn houtkleur.

Eerst maak ik een proefstukje. Ik heb namelijk nog nooit gefineerd. Informatie over fineren vond ik bij de Arnhemse fijnhouthandel http://www.af.nl/ . Klik hier voor hun handleiding fineren. Verder wil ik experimenteren met het ontwerp, dus het proefstuk is ook een soort mockup.

Het proefstukjes heeft dezelfde samenstelling en verticale afmeting als de tafel. Het bestaat uit een vurenhouten randprofiel, twee platen 4 mm MDF en een kern van polystyreen, samengelijmd met PVA lijm.


Het proefstuk wordt gelijmd

Er zijn drie kleuren fineer: ‘naturel’, ‘caramel’ en ‘khaki’ (een kleur tussen naturel en caramel). Binnen elke kleur zijn er twee structuren. De mooiste structuur vind ik die waarbij je de banen van de stroken bamboe ziet. Net zoals in de vloer.

Het fineer bestaat uit 0,5 mm bamboe en 0,1 mm backing (cellulosevlies), een laag die het bamboe bij elkaar houdt.


De fineermonsters met de banen

Eerst heb ik de rand van de tafel precies op de fineerdikte van 0,6 mm afgeschuurd. De rand steekt net iets hoger dan het blad. De rand heb ik geschilderd met grondverf en twee lagen zwart.


De rand in de grondverf

Voor bekleding van de tafel heb ik een een ontwerp gemaakt volgens de methode van Structure Preserving Transformations en rekening houdend met de 15 eigenschappen van goed ontwerp van Alexander.

  1. Versterk de rand van de tafel met een rand in het blad.
  2. Maak de rand flink groot. (Boundaries, Levels of Scale)
  3. Versterk de rand in het blad voor deze zelf ook weer randen te geven. (Boundaries)
  4. Maak de rand symmetrisch. (Local Symmetry)
  5. Maak binnen de randen een patroon dat overeenkomt met een thema elders. (Echo's)
  6. Maak dit thema: 45 graden draaien (dit komt voort uit de 135 graden in het blad en in de hoeken in de zitbank, die weer voortkomen uit de behoefte om ook in de hoeken van de bank te kunnen zitten.) (Undulating Repetition, Echo's, Not Seperateness)
  7. Pas het thema toe in de vorm van vierkanten (Local Symmetry, Good Shape, Strong Centers)
  8. Maak de vierkanten donker tegen een lichte achtergrond (Contrast)
  9. Laat de nerf van de vierkanten om en om links en rechts lopen. (Undulating Repetition)
  10. Laat het grote vlak van de tafel leeg. (The Void, Inner Calm)
Het ontwerp heb ik uitgetekend op ruitjespapier op de tafel.


Het tekenen van het ontwerp op de tafel

De vierkanten heb ik uitgeknipt en heen en weer geschoven tot ze goed lagen. Met name de hoekoplossing was even zoeken. In de afbeelding hieronder probeer ik ook nog een tweede rand met kleinere vierkanten.


Het ontwerpen met papier

Daarna heb ik het ontwerp gesneden uit fineer, met een hobbymes en met de papiersnijmachine.

Snijdenvan de stukjes fineer


Passen van de stukjes

Het snijden van scherpe punten fineer bij de hoekoplossing is lastig omdat het fineer de neiging heeft af te breken. Toch kun je dit wel weer oplossen door een klein stukje fineer er aan vast te plakken.


Snijden van de hoekoplossing

De stukjes zijn ingesmeerd met PVA-lijm (witte houtlijm) en vastgedrukt met de strijkbout. De lijm hardt hierdoor sneller uit.


Vaststrijken van het fineer

Het geheel is geschuurd en gelakt met acryl meubellak op waterbasis. De eerste laag 5% verdund. Dan nog twee lagen.


Proefstuk geheel geplakt, glanst van water omdat ik de lijmresten er van afgepoetst heb


De zwarte rand is afgeplakt


Schuren met korrel 400


Lakken


Het resultaat

Conclusie van dit experiment:
  1. Het resultaat is erg fraai
  2. Het fineren is goed te doen, maar het is erg arbeidsintensief
  3. De nerforiëntatie van de donkere vierkanten moet echt om en om zijn
  4. Ik kan nog eens kijken of ik de kleuren anders kan maken, de randen van de rand hebben nu wat weinig contrast.

Labels: , , ,

De 15 eigenschappen van objecten die leven

Alexander heeft na jaren van observatie 15 eigenschappen ontdekt in objecten, dingen, die "leven" in zich hebben (of "heel" zijn). Deze 15 eigenschappen zijn:

  1. Levels of Scale
  2. Strong Centers
  3. Boundaries
  4. Alternating Repetition
  5. Positive Space
  6. Good Shape
  7. Local Symmetries
  8. Deep Interlock and Ambiguity
  9. Contrast
  10. Gradients
  11. Roughness
  12. Echo's
  13. The Void
  14. Simplicity and Inner Calm
  15. Not-Seperateness

Levels of Scale

Er zijn duidelijk te onderscheiden niveaus wat betreft vorm en detaillering.


Levels of scale in een deur

Strong Centers

Een sterk center ontstaat doordat centers weer opgebouwd zijn uit andere centers en doordat centers meerdere van deze 15 eigenschappen in zich hebben.


Koepels in een moskee


Boundaries

De grenzen van vormen zijn relatief groot in oppervlak/volume, in de orde van grootte van datgene wat ze omsluiten.


Boundaries recursief in deze lijst

Alternating Repetition

Herhaling heeft een golfkarakter.


Afwisseling van hol en bol in dakpannen

Positive Space

Ruimte die "leeg" gelaten wordt, heeft een duidelijke vorm


Sint Pieter plein in Rome

Good Shape

De onderdelen waar een vorm uit is opgebouwd zijn geometrische vormen (vierkant, rechthoek, cirkel, pijl, etc)


Goede vorm in een zeil bestaande uit gebolde rechthoekige stroken

Local Symmetries

Details hebben symmetrie, het geheel niet.


Lokale symmetrie in grachtenhuizen

Deep Interlock and Ambiguity

Vormen grijpen in elkaar


Maya steenwerk grijpt in elkaar

Contrast

Er zijn sterke contrasten in kleur en vorm


Zwart-wit contrast in een zebra vel

Gradients

Er zijn verlopen in vorm, grootte, richting, etc.


Verlopen in groote en richting in romeins tegelwerk

Roughness

De vorm is ruw in de zin dat is gelet op wat qua vormgeving essentieel is en niet op technische perfectie.


De ruwe vormen van de stenen maken deze muur interessant

Echo's
De vorm komt meerdere keren terug in het ontwerp.


Een familie van motieven

The Void


Er is een leegte of ruimte in het ontwerp, hierdoor ontstaat rust.


Grand Central Station New York

Simplicity and Inner calm

De vorm is in evenwicht met zichzelf en de omgeving. Er zijn geen onnodige details.


Japanse steentuin straalt rust uit


Alleen wat nodig is in deze strandhut

Not-Seperateness

De vorm is verbonden met de omgeving.


Verbinding tussen klooster en zee: Mont St. Michel

Labels:

eXTReMe Tracker